خشت اول

...یاد من باشد کاری نکنم، که به قانون زمین بر بخورد

بادگیر، قسمت اول

بادگیر:


....هر صبح تا به شب قد رعنای بادگیر
سو سو زند به باد
شاید گذر نماید و مهمان همی شود
حتی برای لحظه کوته نسیم باد
در خانه های مردم میهمان نواز شهر...

با توجه به مطرح شدن بحثهایی تحت عنوان معماری پایدار و استفاده از انرژی های پاسیو وتهویه طبیعی در معماری روز دنیا و به خصوص در میان کارهای معماران هایتک، شناخت بادگیرها به عنوان یکی از المان های معماری سنتی ایران امری مفید به نظر می آید.
استفاده از بادگیرها به عنوان یکی از روشهای شاخص جهت هدایت مناسب جریان باد به صور گوناگون و در ابنیه گوناگون مدتها مورد استفاده معماران کاردان ایرانی بوده است. شکی نیست که مسائل مطرح درباره بادگیرها بسیار گسترده تر از آن است که بتوانیم در یک نوشته به همه انواع آن و نحوه عملکردآنها اشاره کنیم. در این نوشته سعی بر آن شده است که به مسائل اساسی مطرح درباره بادگیرها پاسخی مناسب داده شود. شاید که گامی باشد در جهت زنده سازی ارزشهای بومی این مملکت و همچنین آغازی بر استفاده مجدد و صحیح از این عنصر معماری در طراحی های معماران جوان این مرز و بوم.

1- جهت بادگیر:
برای آنکه بتوانیم به این پرسش پاسخی مناسب بدهیم باید اشاره ای به مفهوم رون شهری بنماییم.رون شهری در حقیقت به راستای قرار گیری خانه ها در یک شهر گفته می شود. به عنوان مثال رون شهری در تهران به صورت شمالی- جنوبی و در شهر اصفهان رون شهری در جهت قبله( راسته ) می باشد. رون شهری با توجه به جهت مسیل های آب و جهت باد های مناسب در منطقه تعیین می شده است. در حقیقت راستای جهت گیری اکثر بادگیرها بر راستای رون شهری و رو به بادهای مناسب می باشد.البته در این مورد استثنا هایی نیز وجود دارد مانند بادگیر خانه ملک زاده در یزد.

2- تعیین ارتفاع مناسب:
ایرج افشار در کتاب یزد نامه – صفحه 343 مساله را بدینگونه مطرح می نماید: ((همانطور که استادان آشنا به فن احداث قنات می دانند کدام زمین را برای کندن مادر چاه قنات برگزینند ، استادان سازنده بادگیر هم به وسیله بالا رفتن از نردبانهای دو طرفه بلند و به کار بردن لاله گوش خود ، جهت احساس و آزمایش چگونگی وزش باد و نسیم ها در بالای محل مورد نظرشان هست ، بلندی لازم را جهت انجام منظور در می یابند و بادگیر را به گونه ای می سازند که دهانه های بالای آن در همان جایگاه و هملن بلندی احداث شود.))؛ حال با توجه به فرهنگ انتقال سینه به سینه رمز و رازهای معماری از استادان به شاگردان تا چه حد این مطلب صحیح می باشد ، مساله ایست که قضاوت درباره آن به عهده خواننده نهاده می شود.اما آنچه مسلم است در حالت کنونی و با توجه به پیشرفتهای حاصله تعیین ارتفاع با مطالعه لا یه های هوای عبوری از منطقه مقدور خواهد بود.

3 - گونه شناسی بادگیرها:

باد گیرها را هم از نظر شکل شناسی و هم از نظر مناطق می توان دسته بندی کرد.از نظر....


ادامه دارد



*عرض کنم که با توجه به اینکه سر ما به طور ناگهانی خیلی بیش از حد شلوغ شده است و نمی خواهیم در این ترم نیز شب زنده داری داشته باشیم ؛ با عرض پوزش ممکن است بقیه نوشته را با کمی تاخیر بنویسیم.
**از آرشیتکت کوچولو خیلی ممنونم ... کتاب آسایش در پناه باد را به تازگی گرفته ام که بخوانم.علی الظاهر که کتاب خوبیست. پیشنهاد می کنم که بقیه دوستان هم نگاهی بیاندازند.
***کسی جایی می شناسه بتونم بیشتر از 1مگا بایت upload کنم.برای قسمت دوم یک سری دیاگرامم دارم هرچی حجمش رو کم می کنم.کمتر از 1Mb نمی شه.

  
نویسنده : مصطفی ; ساعت ۱٢:۳۱ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٢/٢/۱
تگ ها : معماری ، بادگیر