خشت اول

...یاد من باشد کاری نکنم، که به قانون زمین بر بخورد

یک نفر باید این کتاب را ترجمه می کرد...خورشید، باد و نور: استراتژی های طراحی

بالاخره یک نفر باید این کتاب را ترجمه می کرد. آقای سعید آقایی از زحمتی که کشیدید سپاسگزارم. از طرف خودم و تمامی کسان دیگری که این کتاب را خواهند خواند.

کتاب ارجمند SUN, WIND AND LIGHT: Architectural Design Strategies کتابی بسیار کاربردی است برای تمام کسانی که دغدغه های محیطی را در طراحی معماری دنبال می کنند. شاید مهمترین ضعف نسخه ی اصلی کتاب در این مملکت تعداد بالای تصاویر و دیاگرام های آن باشد. مطلبی که اکثر دوستان را از خواندن متن اصلی غافل می کند. در کنار این تصاویر نمودارها و جداولی بر اساس محاسباتی دم دستی آورده شده است که بسیار راهگشاست. کلا این کتاب های میان رشته ای کتاب هایی دوست داشتنی هستند و نوشتن آن ها تسلطی چند سویه را می طلبد.

از آن جا که شاید مترجم کتاب اتفاقی از اینجا بگذرد و این مطالب را بخواند چند خطی هم برای بهترشدن کتاب در ترجمه های بعدی:

اولین مساله ای که خیلی به ترجمه ضربه زده است چاپ عمودی کتاب است. تغییر ساختار افقی کتاب اصلی به حالت عمودی هم صفحه بندی کتاب را با مشکل روبرو کرده است و هم حافظه ی تاریخی آدم را دستکاری می کند. طرح روی جلد هم همین مورد را دارد. به خود طراحی که به نظرم ضعیف است کاری ندارم، این جلد هیچ نشانه ای از جلد کتاب اصلی که به نظر من خیلی شکیل هم هست ندارد و میزان ایرانیزه کردن آن خیلی زیادی است. صفحه بندی عمودی حتی باعث حذف برخی از دیاگرام ها شده است که به کیفیت کتاب ضربه می زند. برخی از نمودارها هم نود درجه چرخانده شده اند و مثلا وقتی در کتاب نوشته شده است از سمت راست نمودار منظور پایین نمودار است و الی آخر. البته این در برخی ار نمودارها صادق است نه در همه ی آن ها.

کتاب اصلی از حیث صفحه بندی بسیار چشم نواز است و یکی از علت های اصلی آن انتخاب فونت های مناسب است. مساله ای که در نسخه ی فارسی آن محدود به انتخاب چند فونت متفاوت است در حالیکه تناسبی میان نوع و اندازه های آن ها نیست. یکی دیگر از این نمونه ها انتخاب فیلتر نامناسب برای سرفصل هر استراتژی است که آدم را یاد کتاب هایی پایین تر از سطح این کتاب می اندازد. 

 

از بحث های تصویری که بگذریم کلیت ترجمه تا حد زیادی یکدست و قابل قبول است. اگرچه در بعضی از موارد جمله بندی چندان فارسی نیست و مثلا فعل ها در اول جمله آورده شده است. در برخی از موارد هم بدون مراجعه به متن اصلی فهم مطلب سخت می شود. در برخی از موارد احساس می شود که ترجمه بیشتر لغت به لغت است و مترجم معنی ماجرا را کامل درک نکرده است.

یکی ازدیگر ضعف های عمده  ی کتاب عدم ذکر معادل انگلیسی واژه ها به صورت زیرنویس است. باید قبول کنیم که استفاده از زبان فارسی در محدوه هایی این چنینی چندان رایج نیست و هرچه واژه گزینی های جدید هم مناسب باشد لازم است تا معادل اصلی آن ها هم در کتاب آورده شود. اضافه کنید برخی از فارسی نوشتن هایی که کاملا نامانوس هم باشد. مثل چالرز کورآ که در متن کوریا نوشته شده است.

غلط های نگارشی و حتی تایپی در کتاب زیاد است. اما آزاردهنده نیست. ساده ترین موارد که بارها هم تکرار شده است، چسباندن "ها"ی جمع به واژه های بیگانه است و از  همان جلد کتاب شروع می شود در تایپ استراتژی ها. دیگر استفاده از ویرگول است که بارها در جاهای نامناسب آورده شده است. عدم استفاده از "نیم فاصله" هم یکی دیگر از این مسایل است.( بگذریم که من هم که الان با ادیتور پرشین بلاگ تایپ می کنم به علت ناکارآمدی این ادیتور نمی توانم از نیم فاصله استفاده کنم).

برخی مطالب هست که تفاوت میان یک ترجمه ی نفیس و یک ترجمه ی معمولی را مشخص می کند. این ترجمه از این حیث معمولی است. مثلا در ترجمه ی هر دو کلمه ی Cool , Cold از واژه ی "سرد" استفاده شده است و ماجرا وقتی بدتر می شود که این دو واژه دو ردیف متفاوت از یک جدول را مشخص می کنند... در هر دوی آن ها نوشته شده است سرد و پیشنهادات متفاوتی داده شده است! می شد با انتخاب واژه ی "خنک" به جای Cool این تمایز را بهآسانی نشان داد و یا لااقل در صورت ناتوانی در واژه گزینی مناسب، اصل واژه ها در زیرنویس آورده می شد.

و یک پیشنهاد برای چاپ بعدی دارم. ای کاش ضمایمی برای کتاب بیاورید که مقیاس مطالب کتاب را برای خواننده ی ایرانی قابل فهم کند. نمودارهای شهرهای آمریکا دردی را از کسی دوا نخواهد کرد و میزان تابش آفتاب در میسوری همچین خیلی غیرقابل تصور است. همچنین است میزان سرانه ی مصرف برق در خانواده های آمریکایی...شاید زیاده طلبی باشد و می دانم که این تکلیف یک مترجم نیست اما حیف از این کتاب است که اینگونه بماند.

گزیده ی کلام اینکه با این توضیحات اگر به متن اصلی کتاب دسترسی دارید و زبانتان در حدی هست که خود ترجمه مساله ی اصلی نشود، من خواندن نسخه ی اصلی را پیشنهاد می کنم. هرچند ترجمه هم همانطور که نوشتم ترجمه ی خوبی است و ارزشمند. به هر حال اگر یک منبع خوب می خواهید حتما این کتاب را بخوانید خواه خودش و خواه ترجمه اش.

 

  
نویسنده : مصطفی ; ساعت ۱۱:٤۳ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٧/٢/۳۱